Các mô hình Lắng nghe dân nói được triển khai tại các địa phương. Ảnh: Nhóm PV

“Alo, Mặt trận lắng nghe”

Đây có thể được coi là một hình thức lắng nghe dân gần gũi nhưng hiệu quả của Ủy ban MTTQ phường Đống Đa (Hà Nội). Thời gian qua, Ủy ban MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội phường đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong công tác tuyên truyền, vận động và kết nối với nhân dân. Rất nhiều nhóm Zalo được duy trì, các fanpage thường xuyên cập nhật thông tin, hoạt động tại cơ sở.

Đặc biệt, chuyên mục “Alo, Mặt trận lắng nghe” trên nền tảng Zalo đã tiếp nhận nhiều kiến nghị, hình ảnh phản ánh của người dân để chuyển tới cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết. Tất cả những vấn đề phát sinh ở khu dân cư, từ ô nhiễm môi trường, quy hoạch, giao thông, xây dựng các công trình dân sinh, an sinh xã hội, sinh kế, thực hiện chế độ, chính sách;… người dân đều có thể phản ánh tới MTTQ phường.

Ngoài ra, người dân phường Đống Đa còn có thể bày tỏ ý kiến, kiến nghị thông qua diễn đàn số “Tiếng nói từ cơ sở” trên Fanpage Mặt trận Đống Đa và các tổ chức chính trị - xã hội. Các ý kiến được lựa chọn, đăng tải định kỳ, đồng thời tổng hợp, báo cáo cấp ủy và chuyển đến cơ quan chức năng xem xét, giải quyết theo thẩm quyền.

Hay như tại phường Việt Hưng, “Tháng nghe dân nói” được gắn với những vấn đề thiết thực của người dân. Các hội nghị “Lắng nghe dân nói” cũng được đổi mới theo hướng tăng cường đối thoại, gợi mở những vấn đề để người dân thảo luận, đề xuất giải pháp và tham gia giám sát kết quả, thay vì chủ yếu nghe báo cáo như trước đây dễ khiến người dân thấy nặng về hình thức, thiếu thực tế.

Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Việt Hưng cũng xác định, nhiệm vụ sau hội nghị mới có ý nghĩa quan trọng. Theo đó, các kiến nghị cần được phân rõ nội dung đã giải quyết, đang giải quyết, chưa giải quyết và nguyên nhân; định kỳ thông tin lại để nhân dân biết và giám sát. Qua đó, “lắng nghe dân nói” không dừng lại ở một chủ đề tọa đàm mà hướng tới trở thành yêu cầu thường xuyên, phương pháp công tác và tiêu chí đánh giá chất lượng hoạt động của Mặt trận ở cơ sở.

Thời gian qua, MTTQ các xã, phường Hà Nội đã và đang triển khai các cách làm để “Lắng nghe dân” được nhiều hơn, hiệu quả hơn. Theo bà Trần Thị Phương Hoa – Phó Chủ tịch MTTQ TP Hà Nội, yêu cầu đối với việc lắng nghe nhân dân hiện nay cần được đặt cao hơn. Không chỉ nghe người dân đang nghĩ gì, nói gì, Mặt trận phải nghe để hiểu dân cần, nghe để giải quyết, nghe để phản hồi và cùng nhân dân tham gia vào quá trình phát triển địa phương.

Từ đổi mới đối thoại đến theo dõi, giám sát và phản hồi kết quả, có thể nói, hiệu quả của mô hình “lắng nghe dân nói” không nằm ở số cuộc tiếp xúc, mà ở những vấn đề được giải quyết đến cùng. Mặt trận không làm thay chính quyền nhưng phải làm tốt vai trò kết nối, theo dõi, giám sát và phản hồi; ý kiến phải có nơi chuyển, kiến nghị phải có người theo dõi, việc được theo dõi phải có kết quả hoặc thông tin rõ ràng về tiến độ cho dân biết.

Sự chuyển biến trong nhận thức và hành động

Người dân xã Việt Tiến (Hưng Yên) phát biểu ý kiến tại Hội nghị “Tháng nghe dân nói”. Ảnh: T.H

Tại Hưng Yên, “Tháng nghe dân nói” đã được Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh triển khai thực hiện đồng bộ, rộng khắp, trở thành đợt rà soát toàn diện, giúp đánh giá thực chất phương thức lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành của hệ thống chính trị ở cơ sở.

Bà Lê Thị Hiền – Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh, Trưởng Ban Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội (MTTQ Việt Nam tỉnh Hưng Yên) cho biết, thực tiễn của hoạt động “Tháng nghe dân nói” không chỉ là tạo thêm một diễn đàn để người dân bày tỏ tâm tư, nguyện vọng, mà quan trọng hơn là tạo ra sự chuyển biến trong nhận thức và hành động của cấp ủy, chính quyền, MTTQ và cả hệ thống chính trị ở cơ sở.

“Đây là dịp để chính quyền trực tiếp gặp gỡ, lắng nghe, đối thoại với Nhân dân, qua đó hiểu rõ hơn thực tiễn đời sống, những khó khăn, vướng mắc và vấn đề mà người dân đang quan tâm. Khi người dân được trao đổi trực tiếp với người có trách nhiệm, còn chính quyền có điều kiện lắng nghe từ thực tiễn thay vì chỉ qua báo cáo, thì khoảng cách giữa chính quyền với Nhân dân đã được thu hẹp rất nhiều, tinh thần trách nhiệm và ý thức phục vụ Nhân dân cũng được nâng lên” – bà Hiền nhấn mạnh.

Theo bà Lê Thị Hiền, nếu như trước đây, có những vấn đề tồn đọng kéo dài do cơ sở đùn đẩy hoặc thiếu kiểm tra, thì nay, qua các buổi đối thoại, mốc thời gian giải quyết được đặt ra rõ ràng ngay trước sự chứng kiến của nhân dân. Nhiều vụ việc dân sinh bức xúc đã được xử lý ngay sau hội nghị, nhận được sự đồng tình rất cao của người dân. Quan điểm của MTTQ Việt Nam tỉnh Hưng Yên rất rõ: “Nghe dân nói” phải đi liền với “làm cho dân thấy”.

“Giá trị của “Tháng nghe dân nói” không chỉ nằm ở số lượng ý kiến được tiếp nhận hay số cuộc hội nghị được tổ chức, mà phải được đo bằng những chuyển biến cụ thể sau mỗi cuộc đối thoại. Khi người dân thấy ý kiến của mình được tôn trọng, được trả lời và từng bước được giải quyết, họ tin tưởng hơn vào chính quyền địa phương. Đó cũng là ý nghĩa sâu xa của việc phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, thực hiện phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” – bà Lê Thị Hiền nhấn mạnh.

Mở rộng thêm kênh lắng nghe dân nói

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc ứng dụng công nghệ để mở rộng các kênh tiếp nhận ý kiến, kiến nghị của người dân đang trở thành yêu cầu bức thiết. Đa dạng hóa hình thức tiếp nhận thông tin giúp chính quyền và MTTQ nắm bắt tình hình nhân dân nhanh chóng, kịp thời hơn, nhất là những vấn đề cần được quan tâm, giải quyết ngay từ cơ sở. Qua đó, việc lắng nghe không còn bó hẹp trong những cuộc gặp gỡ định kỳ mà có thể diễn ra thường xuyên, liên tục.

Qua hơn 2 tháng triển khai, mô hình “Lắng nghe dân nói” gắn với chuyển đổi số do Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Quảng Trị thực hiện đã tạo chuyển biến tích cực trong phương thức hoạt động của hệ thống Mặt trận, mở rộng các kênh tiếp nhận ý kiến, kiến nghị của Nhân dân.

Chia sẻ với PV Đại đoàn kết, bà Lê Thị Mỹ Hiền - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh cho biết, điểm nổi bật của mô hình là sự kết hợp giữa đối thoại trực tiếp với các nền tảng số, giúp người dân dễ dàng bày tỏ tâm tư, nguyện vọng bằng nhiều hình thức phù hợp. Ngoài phản ánh tại các hội nghị, diễn đàn, người dân có thể gửi ý kiến qua mã QR khảo sát, hộp thư số “Mặt trận lắng nghe dân nói” hay trang Zalo “Mặt trận số Quảng Trị”.

Tính đến giữa tháng 9/2.26, toàn tỉnh có 78/78 xã, phường, đặc khu hoàn thành ban hành kế hoạch triển khai; hệ thống mã QR được lắp đặt tại trụ sở cơ quan cấp xã và từng bước mở rộng đến khu dân cư.

Kết quả bước đầu cho thấy sự quan tâm, hưởng ứng của Nhân dân rất tích cực. Từ ngày 2/7 đến ngày 13/9, hệ thống đã tiếp nhận 89 lượt ý kiến qua hòm thư phản ánh, tổng hợp thành 29 nhóm vấn đề trọng tâm; ghi nhận 368 phản hồi ngắn, 1.317 phản hồi chi tiết qua phiếu khảo sát và 18 cuộc gọi đến đường dây nóng. Nội dung phản ánh tập trung vào những vấn đề thiết thực như hạ tầng giao thông, đất đai, một số vấn đề phát sinh sau sáp nhập địa giới hành chính…

Tất cả các ý kiến được cán bộ Mặt trận phân loại, tổng hợp, chuyển cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết.

Tuy nhiên, để mô hình phát huy hiệu quả bền vững, theo bà Lê Thị Mỹ Hiền, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh sẽ tiếp tục chỉ đạo triển khai đồng bộ mô hình; phối hợp nâng cấp hệ thống, công khai trạng thái xử lý kiến nghị. Đặc biệt sẽ phát huy vai trò của Tổ công nghệ số cộng đồng, Ban Thanh tra nhân dân và Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng trong hỗ trợ người dân và giám sát việc giải quyết kiến nghị.

“Chúng tôi xác định, hiệu quả của “Lắng nghe dân nói” không chỉ được đo bằng số lượng ý kiến tiếp nhận mà quan trọng hơn là mức độ hài lòng của người dân và những kiến nghị chính đáng được giải quyết đến đâu. Mỗi ý kiến được lắng nghe, mỗi kiến nghị được phản hồi kịp thời sẽ góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân, phát huy dân chủ ở cơ sở, xây dựng chính quyền gần dân, sát dân, vì Nhân dân phục vụ” – bà Hiền nhấn mạnh.

Đây cũng là cách làm mà MTTQ nhiều địa phương hướng tới, để những ý kiến, kiến nghị của người dân không dừng lại ở những phút giây sôi nổi trên diễn đàn đối thoại mà thực sự chuyển hóa thành những thay đổi thiết thực trong đời sống.

Khi mỗi ý kiến của người dân được lắng nghe bằng tinh thần trách nhiệm, được phản hồi bằng thái độ cầu thị và được giải quyết bằng những hành động cụ thể thì niềm tin của Nhân dân đối với chính quyền sẽ ngày càng được củng cố; khối đại đoàn kết toàn dân tộc sẽ tiếp tục được tăng cường, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của địa phương, của đất nước trong giai đoạn mới.  

Việt Hà