Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam Nguyễn Anh Tuấn trao đổi với ông Desmond Tan, Giám đốc Nhà máy Công ty TNHH Thời trang Star (KCN Phú Nghĩa, phường Phú Nghĩa, Hà Nội) về nguồn nhân lực và nâng cao năng suất lao động. Ảnh: Hải Nguyễn

Chất lượng nhân lực và năng suất lao động có vai trò trung tâm

Trước đây, mô hình tăng trưởng của Việt Nam chủ yếu phụ thuộc nhiều vào tăng quy mô vốn đầu tư, lao động lớn, lao động giá rẻ, mở rộng sản lượng.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, “chiếc áo tăng trưởng cũ” đang ngày càng chật chội, đặc biệt là khi lợi thế lao động giá rẻ dần mất đi khi Việt Nam bước sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu; tốc độ tăng năng suất còn khiêm tốn, trong khi các nguồn lực vốn và tài nguyên không phải là bệ đỡ bền vững cho tương lai.

Trao đổi với Lao Động, ông Bùi Sỹ Lợi, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội (nay là Ủy ban xã hội) cho rằng, năm 2026 là thời điểm bản lề của giai đoạn phát triển mới. Do đó, yêu cầu xây dựng lực lượng lao động chất lượng cao càng trở nên cấp thiết, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới mô hình tăng trưởng đang diễn ra sâu rộng trên toàn cầu.

Ông Bùi Sỹ Lợi khẳng định: “Ở mô hình này, nhân lực chất lượng cao giữ vai trò trung tâm. Đây là lực lượng có khả năng chuyển hóa tri thức thành sản phẩm, dịch vụ, giải pháp cụ thể, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao giá trị gia tăng và tạo ra lợi thế cạnh tranh dài hạn. Không chỉ tiếp nhận công nghệ, nhân lực chất lượng cao còn là chủ thể sáng tạo công nghệ mới, công nghiệp mới, phương thức quản trị mới”.

Nền tảng của mô hình tăng trưởng mới là việc tăng cường sử dụng Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo để gia tăng giá trị trong từng sản phẩm. Điều này không thể thiếu sự tham gia của người lao động, đặc biệt là lao động chất lượng cao, có trình độ tay nghề cao và khả năng ứng dụng công nghệ vào công việc.

“Chính vì vậy, tổ chức Công đoàn và người lao động không chỉ đóng vai trò là những người hưởng lợi mà còn là những người chủ động tham gia vào việc triển khai và thực hiện mô hình tăng trưởng mới. Tổ chức Công đoàn luôn được xem là hệ thống bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, công đoàn không chỉ là đơn vị bảo vệ quyền lợi, mà còn đóng vai trò là động lực thúc đẩy sự thay đổi và sáng tạo trong người lao động” - ông Bùi Sĩ Lợi nhận định.

Những năm qua, tổ chức Công đoàn đã đẩy mạnh các phong trào thi đua lao động sáng tạo, khuyến khích người lao động đề xuất sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, nâng cao hiệu quả công việc. Đây là yếu tố quan trọng góp phần thúc đẩy năng suất lao động trong mô hình tăng trưởng mới.

Vai trò của người lao động không chỉ thể hiện ở năng suất mà còn ở việc duy trì sự ổn định xã hội. Khi được bảo đảm tiền lương, phúc lợi và môi trường làm việc an toàn, người lao động sẽ yên tâm gắn bó, nâng cao chất lượng công việc và đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển chung của nền kinh tế.

“Lao động giỏi, Năng suất cao, Thu nhập tốt”

Trên nền tảng phong trào thi đua “Lao động giỏi, Lao động sáng tạo”, nhiệm kỳ tới, tổ chức Công đoàn sẽ tập trung đẩy mạnh phong trào thi đua “Lao động giỏi, Năng suất cao, Thu nhập tốt”. Đây không chỉ là việc đổi tên một phong trào thi đua mà hướng đến vai trò của đoàn viên, người lao động.

Yếu tố tăng năng suất được nhấn mạnh và thành quả là thu nhập tốt. Mục tiêu của thay đổi mô hình tăng trưởng chính là nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, đảm bảo đời sống nhân dân, trong đó người lao động vừa đóng ai trò là người đóng góp, vừa đóng vai trò là người hưởng thụ.

Dự thảo Báo cáo của Ban Chấp hành Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (khóa XIII) tại Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, nhiệm kỳ 2026-2031 đặt ra trách nhiệm nặng nề đối với tổ chức Công đoàn: “Tham gia xây dựng xã hội học tập, phong trào học tập suốt đời, vận động đoàn viên, người lao động học tập, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng sống, tác phong làm việc, khả năng thích ứng, làm chủ công nghệ, trở thành “Công dân số”, “Công nhân số”, “Lao động số” thích ứng với cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Đề xuất, phối hợp xây dựng các cơ chế, chính sách, triển khai các giải pháp đảm bảo việc làm bền vững cho người lao động, tham gia phát triển lực lượng sản xuất mới, hiện đại, góp phần nâng cao năng suất lao động. Củng cố, đầu tư nguồn lực, nâng cao chất lượng các cơ sở đào tạo của tổ chức Công đoàn, tham gia tích cực trong quá trình đào tạo, đào tạo lại và nâng cao tay nghề cho công nhân”.

Trong bối cảnh mới, chăm lo cho người lao động cần được hiểu rộng hơn. Công đoàn sẽ chuyển mạnh từ chăm lo theo hướng hỗ trợ sang chăm lo theo hướng phát triển. Người lao động cần được tiếp cận với các chương trình học nghề, đào tạo lại, bồi dưỡng kỹ năng mềm, kỹ năng số, kỹ năng an toàn lao động, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng quản lý tài chính cá nhân, kỹ năng thích ứng với thay đổi. Đó là những năng lực rất thiết thực, giúp họ không chỉ làm việc tốt hơn mà còn sống chủ động, tự tin và an toàn hơn.

Tổ chức Công đoàn có lợi thế trong việc nâng cao tay nghề, năng suất lao động nhờ gần gũi, thấu hiểu nhu cầu và khó khăn của công nhân tại cơ sở. Từ đó, Công đoàn có thể phối hợp với doanh nghiệp, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, trung tâm đào tạo để xây dựng chương trình học phù hợp.

Muốn nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, Công đoàn cần phát huy tốt hơn vai trò cầu nối giữa người lao động với doanh nghiệp; giữa nhu cầu sản xuất với chương trình đào tạo; giữa chính sách của Nhà nước với đời sống công nhân; giữa khát vọng học tập với cơ hội học tập cụ thể.

Trong mô hình tăng trưởng mới, vai trò của tổ chức Công đoàn càng phải được thể hiện. Thực hiện tốt, hiệu quả phong trào thi đua “Lao động giỏi, Năng suất cao, Thu nhập tốt” chính là đóng góp vào quá trình phát triển của đất nước.

Theo Báo Lao Động