Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Cao Xuân Thạo phát biểu.

Phát biểu tại Hội nghị, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Cao Xuân Thạo khẳng định: Sau 15 năm thi hành Luật Nuôi con nuôi đã đạt được nhiều kết quả, tạo một khuôn khổ pháp lý thống nhất, minh bạch, phù hợp với các chuẩn mực quốc tế về bảo vệ trẻ em. Luật đã có một bước phát triển quan trọng, chuyển từ khuôn khổ pháp lý phân tán sang một hệ thống pháp lý đầy đủ, có trọng tâm, lấy lợi ích tốt nhất của trẻ em làm mục tiêu cao nhất.

Tuy nhiên, qua báo cáo tổng kết 15 năm thi hành Luật Nuôi con nuôi năm 2010 của Bộ Tư pháp cho thấy còn những vướng mắc bất cập. Một số quy định của Luật cũng không còn đáp ứng được yêu cầu thực tiễn, gây khó khăn hoặc giảm hiệu quả của công tác giải quyết nuôi con nuôi cũng như công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Việc Luật Nuôi con nuôi sửa đổi lần này có ý nghĩa quan trọng tạo hành lang pháp lý hoàn thiện, đầy đủ, thống nhất trong hệ thống pháp luật, thuận lợi cho công tác giải quyết nuôi con nuôi, qua đó đảm bảo lợi ích tốt nhất của trẻ em được nhận làm con nuôi, tôn trọng các quyền cơ bản của trẻ em và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Tại hội nghị, các ý kiến thống nhất với việc sửa đổi Luật Nuôi con nuôi nhằm tiếp tục bảo đảm thực hiện chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước về công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em, tăng cường phân cấp, cải cách thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số, phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, thống nhất giữa quy định của pháp luật về nuôi con nuôi với quy định pháp luật trong các lĩnh vực khác có liên quan, tạo thuận lợi tối đa cho người dân, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước.

Ông Ngô Sách Thực - Chủ tịch Hội Bảo trợ người khuyết tật Việt Nam phát biểu tại hội nghị.

Ông Ngô Sách Thực - Chủ tịch Hội Bảo trợ người khuyết tật Việt Nam cho rằng, dự án Luật cần quy định chặt chẽ điều kiện giải quyết nuôi con nuôi nhằm bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ em được nhận làm con nuôi. Để bảo đảm tính khả thi, phòng ngừa việc lợi dụng nuôi con nuôi, điều kiện của trẻ em được nhận làm con nuôi cần rõ ràng, thể hiện trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức các cấp bảo đảm quyền công dân, quyền con người.

“Hiện nay, việc xác minh trẻ em có đủ điều kiện làm con nuôi hay không ở một số địa phương còn phụ thuộc nhiều vào hồ sơ hành chính, trong khi việc xác minh hoàn cảnh thực tế chưa thực sự đầy đủ. Do đó, cần bổ sung quy định khung trong Luật và dự thảo Nghị định của Chính phủ thể chế rõ hơn chính sách này” ông Thực nói và đề xuất dự thảo cần quy định cụ thể hơn trách nhiệm xác minh trẻ em bị bỏ rơi, trẻ em mồ côi, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.

Ông Ngô Sách Thực cũng kiến nghị cần đánh giá thực chất hơn điều kiện của người nhận con nuôi; Bổ sung quy định đánh giá điều kiện nuôi dưỡng trên cơ sở khảo sát thực tế đối với các trường hợp cần thiết; làm rõ tiêu chí về năng lực chăm sóc, giáo dục trẻ em, nhất là đối với trẻ em khuyết tật, trẻ em có nhu cầu chăm sóc đặc biệt. Ngoài ra, Dự thảo cần quy định cơ chế từ chối nhận con nuôi đối với người có tiền sử bạo lực gia đình, xâm hại trẻ em hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền trẻ em.

Bà Lê Thị Hoàng Yến, Phó Ban Giám sát Bảo vệ Quyền trẻ em, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam phát biểu.

Góp ý về điều kiện về độ tuổi của người xin nhận con nuôi và khoảng cách độ tuổi của người nhận và người được nhận làm con nuôi, bà Lê Thị Hoàng Yến, Phó Ban Giám sát Bảo vệ Quyền trẻ em, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam nhận định: Điều 15 dự thảo về quy định Người xin con nuôi phải hơn người được nhận làm con nuôi ít nhất 20 tuổi và nhiều nhất 50 tuổi. Tùy trường hợp cụ thể, khoảng cách độ tuổi tối đa giữa người nhận con nuôi và người được nhận làm con nuôi có thể nhiều hơn 50 tuổi nếu việc nuôi con nuôi được thực hiện vì lợi ích tốt nhất của trẻ em. Trường hợp người nhận con nuôi là cặp vợ chồng thì khoảng cách độ tuổi này được áp dụng cho người ít tuổi hơn.

“Đây là điểm mới phát sinh trong quá trình giải quyết việc nuôi con nuôi và thực tiễn cho thấy độ tuổi chênh lệch giữa cha mẹ và con cần phù hợp để đảm bảo việc nuôi dưỡng, chăm sóc con cái cho đến khi trưởng thành để đảm bảo lợi ích tốt nhất cho người được nhận làm con nuôi”, bà Yến nêu quan điểm.

Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Thị Lan, Phó Trưởng khoa Pháp luật Dân sự, Đại học Luật Hà Nội phát biểu

Cùng mối quan tâm, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Thị Lan, Phó Trưởng khoa Pháp luật Dân sự, Đại học Luật Hà Nội cho rằng về điều kiện thực tế đảm nhận việc nuôi con nuôi, dự thảo Luật quy định rằng người nhận con nuôi phải có đủ điều kiện về sức khỏe, kinh tế, chỗ ở bảo đảm cho việc chăm sóc, nuôi dưỡng con nuôi. Đây là điều kiện rất cần thiết vì lợi ích của người con nuôi. Tuy nhiên, để trẻ em không bị tách ra khỏi gia đình gốc thì việc nuôi con nuôi trong phạm vi gia đình sẽ không bị áp dụng điều kiện này và họ cũng là người được ưu tiên nhận con nuôi trước. Văn bản hướng dẫn cần quy định chi tiết điều khoản này.

Đối với điều kiện về chỗ ở cần phải hướng dẫn cụ thể về các trường hợp xác định người nhận con nuôi có chỗ ở bao gồm là chủ sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất, là người thuê nhà theo hợp đồng có thời hạn bao nhiêu, môi trường sống của nơi ở để bảo đảm việc chăm sóc, nuôi dưỡng và sự phát triển hài hoà về nhân cách của trẻ em được nhận làm con nuôi.

Tại hội nghị, các đại biểu cũng đã phản biện xã hội về các nội dung: về điều kiện của người được nhận làm con nuôi; về người không được nhận con nuôi; các quy định liên quan đến việc xác nhận người đủ điều kiện được nhận làm con nuôi, người đủ điều kiện nhận con nuôi trong nước; về việc giới thiệu trẻ em cho làm con nuôi trong nước..

Từ ý kiến góp ý của các chuyên gia, nhà khoa học tại Hội nghị, Phó Chủ tịch Cao Xuân Thạo cho biết Ban Thường trực UBTƯ MTTQ Việt Nam sẽ chỉ đạo Ban Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội xây dựng Văn bản phản biện để gửi đến Cơ quan chủ trì soạn thảo và các cơ quan có liên quan để góp phần hoàn thiện dự thảo Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi).

Anh Vũ