Hoàn thiện pháp luật phòng, chống tác hại thuốc lá: Cần chuyển đổi tư duy tiếp cận, lấp các khoảng trống thực thi

(Mặt trận) - Sáng 21/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu Tổ 10 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh Nghệ An, Đồng Tháp) cho ý kiến về một số nội dung: Dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi); Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế và Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An Nguyễn Khắc Thận điều hành phiên thảo luận.

Đại biểu Vũ Văn Tiến: Để chủ đầu tư không muốn, không dám và không thể vi phạm

Siết trách nhiệm chủ đầu tư, bảo vệ quyền lợi người mua bất động sản

Thu hồi đất phải gắn với phục hồi sinh kế

Quang cảnh phiên thảo luận Tổ 10, sáng 21/10. 

Đề xuất đột phá tư duy: "Chỉ được hút thuốc lá ở những nơi cho phép"

Góp ý hoàn thiện Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, đại biểu Lê Trung Quân - Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp đề xuất cần thay đổi căn bản tư duy quản lý từ "nơi cấm hút thuốc" sang "chỉ được hút thuốc tại nơi cho phép".

Đánh giá về quá trình thực thi pháp luật, đại biểu Lê Trung Quân cho biết, Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá khi triển khai thời gian qua đã có nhiều nội dung mang tính đổi mới, tạo được sự đồng thuận cao trong xã hội. Tuy nhiên, qua thực tiễn và các số liệu thống kê, việc thực thi vẫn còn không ít hạn chế.

Cụ thể, công tác xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi hút thuốc lá nơi công cộng còn rất khiêm tốn. Tần suất kiểm tra, xử lý cũng như số trường hợp bị xử phạt thực tế chưa đủ để bảo đảm tính nghiêm minh và hiệu quả của chính sách. Tại nơi làm việc, dù quy định cấm đã ban hành nhưng việc triển khai còn gặp nhiều trở ngại. Từ đó, đại biểu kiến nghị cần có giải pháp lượng hóa, cụ thể hóa các quy định này ngay trong quá trình thảo luận dự thảo luật.

Bên cạnh đó, đại biểu đề xuất cần làm rõ và bổ sung quy định đối với các địa điểm có nguy cơ cháy nổ cao. Đặc biệt là hành vi sử dụng thuốc lá của người điều khiển phương tiện giao thông đường bộ khi dừng chờ đèn đỏ tại các ngã tư, giao điểm. Hành vi này không chỉ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn mà còn xả khói thuốc trực tiếp, gây ảnh hưởng xấu tới sức khỏe của những người xung quanh.

Từ những bất cập trên, đại biểu Lê Trung Quân đề xuất Cơ quan soạn thảo nghiên cứu, cân nhắc một bước chuyển biến căn bản về tư duy quản lý: chuyển từ tiếp cận "nơi cấm hút thuốc" sang "chỉ được hút thuốc lá ở những nơi cho phép".

Phân tích rõ hơn về đề xuất này, đại biểu chỉ ra rằng, cách tiếp cận hiện nay là quy định "địa điểm cấm hoàn toàn", đồng nghĩa với việc người dân ngầm hiểu được tự do hút thuốc ở tất cả những vị trí không nằm trong danh mục cấm. Nếu điều chỉnh theo hướng ngược lại, bất kỳ khu vực nào không có biển báo/quy định cho phép thì mặc định là cấm hút thuốc.

“Giải pháp này hứa hẹn mang lại những thay đổi tích cực và toàn diện, hình thành thói quen chủ động, bảo vệ tối đa sức khỏe cộng đồng, tối ưu hóa nguồn lực quản lý. Mặc dù đây là góc nhìn mới và chắc chắn sẽ còn nhiều ý kiến trái chiều, nhưng rất cần được Cơ quan soạn thảo quan tâm nghiên cứu, thảo luận nghiêm túc nhằm tạo đột phá cho công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá trong giai đoạn hiện nay”, đại biểu Lê Trung Quân nhấn mạnh.

Đề xuất làm rõ trách nhiệm xử lý vi phạm bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi

Tiếp tục góp ý về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, đại biểu Trần Nhật Minh – Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An đề nghị quy định cụ thể hơn trách nhiệm của các cấp, các ngành, nhất là UBND cấp xã, trong xử lý hành vi mua bán, cung cấp thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi.

Đại biểu bày tỏ đồng tình với các quy định tại Điều 9 về những hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến người chưa đủ 18 tuổi, gồm việc người chưa đủ 18 tuổi sử dụng, mua, bán thuốc lá; sử dụng người chưa đủ 18 tuổi mua, bán thuốc lá và bán, cung cấp thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi.

Dẫn báo cáo tổng kết thi hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá của Bộ Y tế, đại biểu Trần Nhật Minh cho biết, mặc dù tỷ lệ hút thuốc lá ở một số nhóm thanh thiếu niên đã giảm, tình trạng sử dụng thuốc lá điện tử lại gia tăng. Bên cạnh đó, vi phạm quy định cấm hút thuốc lá tại các cơ sở giáo dục, đào tạo vẫn còn xảy ra. Theo đại biểu, để những quy định cấm thực sự đi vào cuộc sống, cần làm rõ trách nhiệm của các cơ quan trong tổ chức thực hiện và xử lý vi phạm.

Đề cập khoản 7 Điều 32 về trách nhiệm xử lý vi phạm pháp luật trong phòng, chống tác hại của thuốc lá, đại biểu cho rằng quy định mới đề cập trách nhiệm của UBND các cấp trong xử lý vi phạm hành chính đối với hành vi hút thuốc lá tại địa điểm cấm, kinh doanh thuốc lá nhập lậu, thuốc lá giả; chưa quy định cụ thể trách nhiệm xử lý hành vi mua bán, cung cấp thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi.

Vì vậy, đại biểu Trần Nhật Minh đề nghị bổ sung trách nhiệm của UBND các cấp, đặc biệt là UBND cấp xã, trong xử lý những hành vi vi phạm này, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá.