Đại tá La Văn Cầu, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam, tham dự triển lãm chuyên đề “Thanh niên Quân đội - Vững bước dưới cờ Đảng” tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, tháng 3/2021. (Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN)

Ngày 24/6/2026, trái tim Đại tá, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân La Văn Cầu đã ngừng đập do tuổi cao, sức yếu, hưởng thọ 94 tuổi.

Tên tuổi của Anh hùng La Văn Cầu gắn liền với chiến công bất tử tại cứ điểm Đông Khê trong Chiến dịch Biên giới Thu-Đông năm 1950.

Tấm gương chiến đấu anh dũng, kiên cường của ông đã trở thành huyền thoại, mãi là hình ảnh sáng ngời về tinh thần hy sinh quên mình vì độc lập, tự do của Tổ quốc và nhân dân.

Huyền thoại gắn liền với chiến thắng Đông Khê

Đại tá, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân La Văn Cầu thăm các lô cốt Pháp tại Khu Di tích Chiến thắng Đông Khê (Cao Bằng, 9/2020). (Ảnh: Thu Hằng/TTXVN)

Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân La Văn Cầu sinh năm 1932, là người dân tộc Tày, quê tại xã Phong Nặm, huyện Trùng Khánh cũ, tỉnh Cao Bằng (nay là xã Đình Phong, tỉnh Cao Bằng). Ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1950, đến nay đã có 76 năm tuổi Đảng.

Sớm mồ côi cha từ nhỏ do bị thực dân Pháp bóc lột, năm 1948, theo lời kêu gọi của Tổ quốc, chàng trai La Văn Cầu khi ấy mới 16 tuổi nhưng đã xung phong lên đường đánh giặc. Tuy còn trẻ nhưng ý chí căm thù của ông ngút trời, quyết chí lên đường trả thù nhà, đền nợ nước.

Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, ông đã trực tiếp tham gia 2 chiến dịch lớn với hơn 25 trận đánh lớn nhỏ, lập nhiều chiến công xuất sắc. Trong đó trận đánh đồn Đông Khê trong Chiến dịch biên giới Thu-Đông từ ngày 16-18/9/1950 là đáng nhớ nhất, bởi cánh tay phải của ông vĩnh viễn nằm lại chiến trường.

Trong trận chiến ác liệt ấy, ông được phân công làm tổ trưởng tổ bộc phá, có nhiệm vụ phá hàng rào lô cốt của địch để mở đường cho các hướng mũi đột phá. Trận đánh diễn ra ác liệt.

Quá trình chiến đấu, nhiều cán bộ, chiến sỹ bị thương vong, nhưng đơn vị chưa đánh chiếm được mục tiêu. Nghĩ đến nhiệm vụ được giao, chứng kiến sự hy sinh của đồng đội, La Văn Cầu hết sức nóng ruột, chỉ muốn ôm bộc phá lao lên phía trước, nhưng ông đã bị thương, cánh tay cứ lủng lẳng, vướng víu.

Không chờ đợi thêm được nữa, ông nhờ đồng đội chặt phăng phần cánh tay bị thương, rồi cắn răng ôm bộc phá nặng 12kg, lao lên đặt quả bộc phá áp sát lô cốt của giặc, nhanh chóng giật nụ xòe.

Ông bị sức ép của quả bộc phá làm ngất đi. Khi tỉnh lại ông đã thấy lô cốt của giặc bị phá tan tành, giúp ta làm chủ trận địa.

Sinh thời, Anh hùng La Văn Cầu kể lại: “Đồng chí Nông Văn Pheo bảo tôi rút xuống để người khác tiếp tục chiến đấu vì biết tôi là con một trong gia đình. Nhưng lúc đó tôi chỉ nghĩ còn sống là còn chiến đấu. Trái tim còn đập thì còn chiến đấu.”

Trận đánh Đông Khê thắng lợi đã mở đầu cho thành công của Chiến dịch Biên giới Thu-Đông năm 1950, tạo bước chuyển quan trọng của bộ đội ta từ tác chiến du kích sang đánh tập trung, chính quy.

Sau 29 ngày đêm chiến đấu liên tục, Chiến dịch Biên giới Thu-Đông 1950 toàn thắng. Tấm gương chiến đấu quả cảm của chiến sỹ trẻ La Văn Cầu nhanh chóng lan tỏa khắp toàn quân, trở thành biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, cổ vũ mạnh mẽ phong trào thi đua giết giặc lập công.

Đại tá, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân La Văn Cầu trao đổi với các quân nhân trẻ nhân dịp ông trở về thăm Đông Khê (Cao Bằng, 9/2020). (Ảnh: Thu Hằng/TTXVN)

Tổng kết chiến dịch Biên giới Thu-Đông, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã biểu dương chiến sỹ trẻ La Văn Cầu là một trong những “lá cờ đầu trong phong trào giết giặc lập công.” Sau đó, ông cùng một số chiến sĩ vinh dự được gặp Bác Hồ ở chiến khu Việt Bắc.

Với thành tích đặc biệt xuất sắc, năm 1952, tại Đại hội Anh hùng chiến sỹ thi đua toàn quốc lần thứ nhất, ông vinh dự là một trong 7 chiến sỹ đầu tiên được phong tặng danh hiệu “Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.”

Cùng năm đó, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Thi đua ái quốc.

Năm 1985, ông được phong hàm Đại tá. Ông đã được tặng Huân chương Quân công hạng Nhì, hạng Ba, Huân chương Kháng chiến hạng Nhất...

“Trái tim còn đập, còn chiến đấu”

Khi bị địch bắn gãy nát một cánh tay, ông đã yêu cầu đồng đội chặt hộ cánh tay để khỏi vướng rồi lại tiếp tục ôm bộc phá xông lên, phá tan lô cốt đầu cầu, mở đường cho đơn vị xung phong tiêu diệt địch. (Ảnh: Phương Anh/TTXVN)

Tấm gương của Đại tá, Anh hùng La Văn Cầu đã được đưa vào bài tập đọc của sách giáo khoa tiểu học ở Việt Nam.

Đó là bài thơ giản dị trong sách giáo khoa tiểu học khiến không biết bao nhiêu thế hệ học trò yêu quý, miệng ca vang mỗi khi nhảy chân sáo tới trường:

“Anh Cầu ra trận

Giặc bắn què tay

Anh chặt phăng ngay

Mìn anh nổ trúng

Bịt lỗ châu mai

Giặc ngã sõng soài

Anh Cầu giỏi quá

Được Bác Hồ khen

Anh được nêu tên

Anh hùng quân đội”...

Tên ông đã được đặt cho một số tuyến đường tại nhiều địa phương trên cả nước, trong đó có Hà Nội. Ông là trường hợp đặc biệt hiếm có ở Việt Nam và trên thế giới khi đang còn sống đã được đặt tên đường.

Sau chiến tranh, mặc dù mang trên mình thương tật nặng, Anh hùng La Văn Cầu vẫn tiếp tục học tập, công tác trong quân đội, đảm nhiệm nhiều vị trí trong lĩnh vực tuyên huấn, công tác thanh niên, công tác cán bộ và nghỉ hưu năm 1996.

Cuộc đời Anh hùng La Văn Cầu là một khúc “khải hoàn ca” vang dội, tráng lệ. Trong thời chiến, ông anh dũng chiến đấu, trở về với thời bình, ông lại là một người công dân ưu tú, là tấm gương sáng cho thế hệ sau.

Sau khi nghỉ hưu, ông tiếp tục tham gia công tác xã hội, là nguyên Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, luôn gương mẫu trong cuộc sống, tích cực giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ.

Những khi khỏe mạnh, ông vẫn tự tay quét dọn đường phố, làm sạch cho khu dân cư của mình. Ông bảo cánh tay trái còn lại giờ đã là cánh tay phải của ông và ông không ngại khó khăn, giúp đỡ mọi người.

Sinh thời, trả lời phỏng vấn báo chí, ông giản dị chia sẻ: “Tôi làm theo đúng lời dạy của Bác Hồ, làm phúc cho đời, làm mãi, làm mãi, không bao giờ thừa, chỉ sợ thiếu thôi. Cái gì lợi cho cộng đồng thì tôi sẵn sàng làm, sẵn sàng xả thân, cái gì hại thì không làm.”

Năm 2009, ông được Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội tặng bằng khen; năm 2017 được Thủ tướng tặng bằng khen. Năm 2019, ông được thành phố Hà Nội vinh danh là “Công dân Thủ đô ưu tú”...

Tại chương trình giao lưu với thanh niên tiêu biểu của Hà Nội lên đường nhập ngũ, hồi tháng 2/2024, Đại tá La Văn Cầu khẳng định: “Tôi tự hào là 1 chiến sỹ nằm trong đội ngũ chiến đấu thực dân Pháp, rồi đế quốc Mỹ. Nhờ có Đảng, Bác Hồ giáo dục tư tưởng yêu nước một cách cao vời vợi, nên không có kẻ thù nào ngăn cản được bước chiến đấu, chiến thắng kẻ thù của chúng ta. Chúng ta đều chiến đấu, chiến thắng mọi kẻ thù, giữ vững nền độc lập tự do của dân tộc."

Mỗi khi kể lại những kỷ niệm xưa về các trận đánh lịch sử, Anh hùng La Văn Cầu không khỏi xúc động nghẹn ngào khi nhớ về những đồng đội đã hy sinh trong trận đánh đồn Đông Khê, mở màn cho Chiến dịch Biên giới. Ông nói, chừng nào trái tim còn đập, ông vẫn còn muốn được cống hiến. Đây là điều ông luôn tâm niệm trong suốt cuộc đời.

Sự ra đi của Đại tá, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân La Văn Cầu khép lại một cuộc đời cống hiến, tấm gương về lòng yêu nước, tinh thần quả cảm và ý chí kiên cường vì Tổ quốc, vì nhân dân.

Gần tám thập kỷ đã trôi qua, nhưng câu nói “Trái tim còn đập còn chiến đấu” của người chiến sỹ anh dũng trên chiến trường Đông Khê vẫn lay động, truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ hôm nay và mai sau.

Theo TTXVN