Phụ nữ dân tộc thiểu số tại xã Bù Gia Mập dệt thổ cẩm.

Chương trình này được tích hợp từ 3 chương trình mục tiêu quốc gia trước đây là: Xây dựng NTM, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi nhằm thống nhất nguồn lực, giảm chồng chéo và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Nhiều điểm mới

Là năm đầu tiên triển khai, chương trình nêu trên tập trung hoàn thiện thể chế, kiện toàn tổ chức, chuẩn bị kế hoạch và nguồn lực. Nhiều nhiệm vụ trực tiếp tác động đến hạ tầng, sinh kế, thu nhập, giảm nghèo và phát triển vùng đồng bào DTTS và miền núi đang ở giai đoạn chuẩn bị hoặc bắt đầu triển khai.

Tại hội nghị trực tuyến của Ban Chỉ đạo Trung ương, chương trình diễn ra vào ngày 6-7, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết: Trong 6 tháng đầu năm 2026, cơ chế, chính sách và văn bản hướng dẫn thực hiện chương trình cơ bản hoàn thiện với 54 văn bản được ban hành, tạo nền tảng pháp lý để các bộ, ngành, địa phương triển khai thực hiện. Đồng thời sổ tay hướng dẫn chương trình cũng được ban hành và đa số tỉnh, thành phố đã thành lập ban chỉ đạo cấp tỉnh.

Theo Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, việc đánh giá kết quả thực hiện chương trình phải chuyển từ cách tiếp cận dựa trên đầu vào sang đánh giá theo kết quả đầu ra. Trong đó, tiến độ thực hiện, tỷ lệ giải ngân, hiệu quả sử dụng vốn, mức độ cải thiện thu nhập của người dân, chất lượng đời sống của người dân và tính bền vững của chương trình sẽ là những tiêu chí chủ yếu để đánh giá.

Một trong những nét mới của chương trình là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Trung ương chỉ quản lý mục tiêu, chính sách và giám sát. Địa phương chủ động quyết định tổ chức thực hiện trên nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Bộ tiêu chí NTM cũng đang điều chỉnh lại thành 10 nhóm tiêu chí, rút gọn hơn giai đoạn trước (là 19 nhóm tiêu chí). Ngoài ra, chuẩn nghèo cũng được điều chỉnh phù hợp hơn với mức sống và khả năng tiếp cận dịch vụ xã hội. Nguồn lực ưu tiên theo mức độ khó khăn, thực hiện lồng ghép các nguồn và tránh dàn trải, trùng lặp, không huy động quá sức dân.

Với việc tích hợp 3 chương trình trước đây làm cho nguồn lực đầu tư của chương trình mới này tăng lên đáng kể. Cụ thể, tổng ngân sách nhà nước bố trí cho chương trình mới giai đoạn 2026-2030 khoảng 423 ngàn tỷ đồng. Trong đó, ngân sách trung ương khoảng 100 ngàn tỷ đồng; ngân sách địa phương khoảng 300 ngàn tỷ đồng, còn lại huy động từ vốn tín dụng chính sách. Nguồn vốn này sẽ được ưu tiên cho các xã đặc biệt khó khăn, xã an toàn khu, xã biên giới, hải đảo và xã thuộc vùng đồng bào DTTS và miền núi.

Đồng Nai tiếp tục đặt mục tiêu cao

Chương trình đặt mục tiêu xây dựng NTM hiện đại, bền vững; phát triển toàn diện vùng đồng bào DTTS và miền núi; thực hiện giảm nghèo đa chiều, bảo đảm an sinh xã hội. Đồng thời phát triển kinh tế nông thôn theo hướng xanh, tuần hoàn, gắn với cơ cấu lại ngành nông nghiệp nhằm nâng cao thu nhập, cải thiện chất lượng cuộc sống và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng. Các tiêu chí về nước sinh hoạt, sinh kế, giảm nghèo, bảo tồn bản sắc văn hóa và bảo đảm quốc phòng - an ninh được ưu tiên.

Mục tiêu cụ thể đặt ra đến năm 2030, cả nước phấn đấu có khoảng 65% số xã đạt chuẩn NTM, 10% số xã được công nhận đạt NTM hiện đại; phấn đấu có 5 tỉnh, thành phố được công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM. Chương trình phấn đấu đến năm 2030, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều của cả nước duy trì mức giảm 1-1,5%/năm, giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều vùng đồng bào DTTS và miền núi xuống dưới 10%.

Trong triển khai chương trình, thành phố Đồng Nai gặp một số khó khăn, thách thức do tỷ lệ người dân vùng đồng bào DTTS và miền núi chiếm 9,4% trên tổng dân số. Một số xã còn chồng lấn quy hoạch khoáng sản bô-xít và quy hoạch đất lâm nghiệp nên ảnh hưởng đến việc đầu tư hạ tầng kỹ thuật đạt chuẩn. Chất lượng nguồn nhân lực, hạ tầng số ở khu vực nông thôn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. Khả năng huy động nguồn lực xã hội hóa tại một số xã còn hạn chế.

Tuy nhiên, phát huy lợi thế luôn đi đầu trong xây dựng NTM, NTM nâng cao và NTM kiểu mẫu của những giai đoạn trước, thành phố Đồng Nai tiếp tục đặt mục tiêu cao trong triển khai chương trình. Cụ thể, phấn đấu đến năm 2030, thành phố có 100% xã đạt chuẩn NTM, ít nhất 10 xã đạt chuẩn NTM hiện đại. Riêng năm 2026, thành phố có ít nhất 6 xã đạt chuẩn NTM. Tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân từ 1-1,5%/năm, đến năm 2030, cơ bản không còn hộ nghèo A, không còn xã, thôn đặc biệt khó khăn.

Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Hoàng cho biết: Đồng Nai xác định triển khai chương trình không chỉ để hoàn thành các mục tiêu về xây dựng NTM, giảm nghèo và phát triển vùng đồng bào DTTS mà còn tạo động lực phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao đời sống người dân, bảo đảm an sinh xã hội và góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số.

Giai đoạn 2026-2030, cùng với việc cụ thể hóa các chính sách của Trung ương, thành phố sẽ nghiên cứu ban hành cơ chế đặc thù về liên kết sản xuất, phát triển OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm), tín dụng phục vụ sản xuất, hỗ trợ sản xuất an toàn; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, bảo đảm công khai, minh bạch trong quản lý, sử dụng nguồn lực của chương trình.

Bình Nguyên – Báo Đồng Nai

https://baodongnai.com.vn/kinh-te/202607/xay-dung-nong-thon-moi-o-vung-dong-baodan-toc-thieu-so-e8c2a31/